. AKTUALNIE

Komentarz do ustawy o zawodzie dziennikarza, 1997

U s t a w a z dnia ................... o zawodzie dziennikarza

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art.1

1. Ustawa określa zasady i warunki wykonywania zawodu dziennikarza.

2. Postanowienia ustawy zastępują unormowania określone w układach zbiorowych pracy regulaminach pracy oraz umowach o pracę, jeżeli prawa gwarantowane w tych dokumentach są mniej korzystne dla dziennikarza.

Art. 2

1. Tworzy się samorząd zawodowy dziennikarzy.

2. W skład samorządu zawodowego wchodzą wszyscy dziennikarze zawodowi oraz stażyści dziennikarze.

3. Samorząd dziennikarzy jest niezależny w wykonywaniu swych zadań i podlega tylko przepisom ustawy.

4. Jednostkami organizacyjnymi samorządu zawodowego dziennikarzy są: Naczelna Izba Dziennikarska i okręgowe izby dziennikarskie.

5. Przynależność do samorządu zawodowego dziennikarzy dla dziennikarzy zawodowych jest obowiązkowa.

6. Dziennikarze zawodowi korzystają z uprawnień wynikających z niniejszej ustawy.

Rozdział 2

Wykonywanie zawodu dziennikarza

Art. 3

1. Dziennikarzem zawodowym jest osoba, dla której redagowanie, tworzenie lub przygotowanie materiałów prasowych w dziennikach, czasopismach, w agencjach prasowych, stacjach radiowych i telewizyjnych jest podstawowym zajęciem, bądź podstawowym źródłem dochodu, oraz która otrzymała prawo wykonywania zawodu od okręgowej izby dziennikarzy z wyłączeniem pracowników agencji reklamowych i działów marketingowych oraz rzeczników prasowych.

2. Dziennikarzami zawodowymi są także:

a/ korespondenci, tłumacze, graficy pracujący na potrzeby prasy,

b/ fotograficy zatrudnieni na terytorium kraju lub zagranicą, jeżeli otrzymują z tego tytułu stałe wynagrodzenie i posiadają prawo wykonywania zawodu.

Tekst nie uwzględnia dziennikarzy internetowych. Poza tym określenie podstawowym źródłem dochodu jest nieprecyzyjne, choć to łatwo da się poprawić na „ więcej niż połowa dochodu pochodzi z pracy dziennikarskiej”.

3. Za dziennikarzy zawodowych uznaje się wszystkie osoby czynne zawodowo w dniu wejścia w życie ustawy.

Jw. – nieprecyzyjne „czynne zawodowo”.

4. Dziennikarz zawodowy wykonujący zadania rzecznika prasowego traci status dziennikarza zawodowego na okres pełnienia tej funkcji.

5. Pracodawcy nie mogą zatrudniać przez okres dłuższy niż 3 miesiące innych dziennikarzy niż dziennikarze zawodowi w rozumieniu niniejszej ustawy. 

Kompletny kaganiec dla prasy lokalnej, nowej, internetowej, stowarzyszeń itp.

Art.4

1. Na listę członków okręgowej izby dziennikarzy wpisuje się dziennikarza spełniającego łącznie następujące warunki:

   1. posiadającego prawo wykonywania zawodu dziennikarza (dziennikarza zawodowego),

   2. zamierzającego wykonywać zawód na obszarze działania izby; dziennikarz może wykonywać zawód na terenie kilku izb – wpis następuje tylko w jednej ze wskazanej izb.

2. Prawo wykonywania zawodu dziennikarza przyznaje się osobie, która :

   1. jest obywatelem polskim lub obywatelem państwa Unii Europejskiej.( A co z Amerykanami, Białorusinami itp.? A co z biuletynami ambasad, stowarzyszeń kulturalnych, studentów zagranicznych itp.?).

   2. posiada dyplom ukończenia studiów wyższych ( szkoły wyższej o kierunku dziennikarstwo) (prezydent Kwaśniewski by się nie załapał, choć był redaktorem naczelnym. Jak tylko dziennikarskie studia, to polowa młodych zdolnych odpada).

   3. posiada pełną zdolność do czynności prawnych,

   4. wykazuje nienaganną postawę etyczną,

   5. korzysta w pełni z praw publicznych.

   6. odbyła staż zawodowy prowadzony przez właściwą okręgową radę dziennikarską. (A cóż to za dziwoląg? Rada prowadzi staż, czyli musi narzucać pracowników prywatnym właścicielom. Wystarczy posłuchać opowieści jak trudno dostać się na aplikacje w zawodach prawniczych czy staż lekarski, żeby wyobrazić sobie pole do korupcji tutaj).

3. Warunku określonego w art. 4 ust. 2 pkt b i f nie stosuje się przez okres 5 lat lub wobec osoby, która odbyła przeszkolenie prowadzone przez organy samorządu dziennikarzy zakończone egzaminem. (JW. To jest danie ogromnej władzy ciałom, które mogą korzystać z niej w sposób bardzo upolityczniony).

Art.5

4. Staż zawodowy organizuje właściwa okręgowa rada dziennikarska.

5. Czas trwania stażu zawodowego nie może być krótszy niż 6 miesięcy.

6. Naczelna Rada Dziennikarska w przyjętej uchwale określa ramowy program i czas trwania stażu zawodowego, sposób odbywania i dokumentowania stażu zawodowego, zakres uprawnień dziennikarza stażysty. (uwagi jak wyżej: NRD narzuca coś za co nie płaci, bardzo wygodne, ale tylko dla NRD).

Art.6

1. Skreślenie z listy członków izby dziennikarzy następuje wskutek:

1. pozbawienia prawa wykonywania zawodu dziennikarza na mocy orzeczenia sądu odpowiedzialności zawodowej lub wyroku sądowego,

2. z powodu trwałej niezdolności do wykonywania zawodu, potwierdzonej orzeczeniem dziennikarskim Co to jest?,

3. zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu.

Art.7

1. Pracodawca jest zobowiązany wykonywać prawomocne uchwały samorządu zawodowego dziennikarzy. (Wspaniale ale tylko dla NRD. Jak każą zatrudnić – to ma zatrudnić. Teraz wojewoda pomorski zalecił wszystkim firmom na swoim terenie zatrudnić po jednym bezrobotnym. Śmiech jest na całą Polskę. To jest ten właśnie styl myślenia)

2. Zakazana jest wszelka dyskryminacja zwłaszcza ze względu na płeć, narodowość, przynależność związkową, rasę, przekonania polityczne, religijne, przynależność związkową lub stowarzyszeniową.

3. Pracodawca zapewnia prawo do płatnego zwolnienia od świadczenia pracy w przypadku wykonywania funkcji związanych z samorządem dziennikarzy w wymiarze 2 dni na miesiąc. (Niemało- na 25 dni roboczych to 8 procent czasu pracy, a nawet nie powiedziano jakie to funkcje)

4. Dziennikarzom gwarantuje się wolność słowa, wyrażenia opinii w zakresie przewidzianym innymi ustawami, nawet jeżeli miałoby to być w sprzeczności z interesami pracodawcy.

5. Dziennikarz ma prawo do uzyskania od izby dziennikarzy legitymacji prasowej.

Art.8

1. Dziennikarz ma prawo i obowiązek podwyższania kwalifikacji zawodowych poprzez udział w seminariach i szkoleniach prowadzonych przez samorząd dziennikarski bądź przez inne podmioty. Obowiązek oznacza, że RD będą czyniły z tego źródło dochodu, oferując cokolwiek, ale obowiązkowo.

2. Na mocy odrębnej umowy pisemnej dziennikarz może zostać zobowiązany do powstrzymania się od prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec wydawcy. Złamanie tego zakazu może być podstawą natychmiastowego zakończenia zatrudnienia oraz roszczeń o naprawienie szkody powstałej na skutek działalności konkurencyjnej.

3. Zasady dysponowania uprawnieniami autora do stworzonych w ramach wykonywania zawodu dziennikarza dzieł określa odrębna ustawa. (Jaka – bo temat ważny, ale ani słowa jak to ma być, do kogo te prawa intelektualne i materialne maja należeć).

4. Dziennikarz ma prawo do podpisywania się swoim imieniem i nazwiskiem albo posługiwania się pseudonimem

5. Odmowa wykonania polecenia przełożonego, niezgodnego z przekonaniami dziennikarza, nie może pociągać negatywnych konsekwencji. Miło, ale to zupełna guma – przekonanie mogę mieć takie, że mi się robić nie chce. To absurd. Są przecież inne rozwiązania, takie jak statuty redakcji – patrz deklaracja zagrzebska FIJ.

Art.9

1. Wydawca może zatrudniać dziennikarza zawodowego jedynie na podstawie pisemnej umowy o pracę na czas nieokreślony. Umowa ta może być poprzedzona umową na okres próbny na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. To jest sprzeczne z kodeksem pracy.

2. Pracodawca może rozwiązać stosunek pracy z dziennikarzem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, jeżeli właściwa okręgowa rada dziennikarska nie wyrazi w terminie 5 dni sprzeciwu. A jak jest sprzeciw, to co? Pozycja ORD jest na poziomie sądu, a nawet mocniejsza, bo sąd tylko przywraca do pracy, a ORD tworzy instytucję świętych krów.

3. Pracodawca gwarantuje wypłatę co najmniej minimalnego wynagrodzenia, które ustalane jest przez Naczelną Izbę Dziennikarzy po zasięgnięciu opinii Izby Wydawców Prasy i KRRiTV. O rany! Cudownie. Jedna płaca minimalne nie negocjowana, ale narzucona wydawcom. Będą zachwyceni!

4. Pracodawcy zobowiązują się przestrzegać stawek wynagrodzenia ustalanych w drodze porozumienia między Naczelną Radą Dziennikarską a organizacjami skupiającymi wydawców i nadawców. Wynagrodzenie ustalone w ten sposób powinno uwzględniać w szczególności staż pracy dziennikarzy. Tu już przynajmniej trzeba się porozumieć, czyli mamy coś w rodzaju układu zbiorowego. Lepiej, ale czy jeden wystarczy?

5. Czas pracy dziennikarza wynosi 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo w pięciodniowym tygodniu pracy.

6. Za pracę w nocy, pomiędzy godzinami 21 a 7, podmiot zatrudniający zobowiązuje się wypłacić 20% stawki godzinowej tego dziennikarza. W nocy za jedna piątą stawki? Nie robię! Kodeks pracy daje mi więcej!

7. Umowy mniej korzystne niż przewiduje niniejsza ustawa są w tym zakresie nieważne, a w to miejsce mają zastosowanie odpowiednie uregulowania niniejszej ustawy.

Art.10

1. Pracodawca ma obowiązek współdziałania z zespołem redakcyjnym. Zasady współpracy określa statut redakcji ustalany przez wydawcę po zatwierdzeniu przez właściwą okręgową radę dziennikarską. Rada zatwierdza statut? Czy dopisuje do niego też?

2. Redaktora naczelnego powołuje kolegium redakcyjne spośród dwóch kandydatów zaprezentowanych przez wydawcę. Odwołanie redaktora naczelnego następuje na mocy decyzji wydawcy pod warunkiem braku sprzeciwu kolegium redakcyjnego.

Rozdział 3

Izby dziennikarskie

Art. 11

1. Jednostkami organizacyjnymi samorządu dziennikarzy, posiadającymi osobowość prawną są: Naczelna Izba Dziennikarzy oraz okręgowe izby dziennikarzy.

2. Siedzibą Naczelnej Izby Dziennikarzy jest Warszawa.

3. Okręgowe izby dziennikarskie działają na obszarze jednego lub więcej województw.

4. Obszar działania poszczególnych izb dziennikarskich oraz ich siedziby ustala Naczelna Izba Dziennikarska uwzględniając podział terytorialny kraju.

Art.12

1. Zadaniem samorządu zawodowego jest w szczególności:

1. sprawowanie pieczy i nadzoru nad należytym i sumiennym wykonywaniem zawodu dziennikarza,

2. ustanowienie obowiązujących wszystkich dziennikarzy zasad etyki i deontologii zawodowej oraz dbałość o ich przestrzeganie,

3. reprezentacja i ochrona zawodu dziennikarzy, w szczególności wobec organów państwowych i samorządu terytorialnego,

4. dbałość o uprawnienia emerytalne i socjalne,

5. integrowanie środowiska dziennikarskiego, zajmowanie stanowiska w sprawach przestrzegania wolności słowa oraz innych praw dziennikarzy,

6. współpraca ze stowarzyszeniami dziennikarzy, szkołami wyższymi kształcącymi dziennikarzy w kraju i za granicą,

7. prowadzenie instytucji samopomocowych i innych form pomocy materialnej dla dziennikarzy i ich rodzin,

8. zarządzanie majątkiem izb dziennikarzy,

9. wykonywanie innych zadań powierzonych do kompetencji organów samorządu zawodowego na mocy innych ustaw.

2. Zadania powyższe samorząd dziennikarzy wykonuje w szczególności poprzez:

a) stwierdzanie prawa wykonywania zawodu dziennikarza i prowadzenie rejestru dziennikarzy,

b) wyłączne prawo wydawania legitymacji prasowych,

c) negocjowanie warunków pracy i płacy,

d) występowanie w obronie interesów indywidualnych i zbiorowych członków samorządu zawodowego,

e) organizowanie i stwarzanie warunków do rozstrzygania sporów w drodze postępowania polubownego przez uczestniczenie, na odrębnie określonych zasadach, w postępowaniu sądowym w związku z działalnością zawodową swoich członków,

f) współdziałanie w procesie kształcenia dziennikarzy,

g) opiniowanie projektów ustaw w zakresie wolności słowa, dostępie do informacji, prawa i obowiązków dziennikarzy,

h) prowadzenie badań w zakresie wolności słowa,

i) sprawowanie sądownictwa dziennikarskiego w zakresie odpowiedzialności zawodowej dziennikarzy,

j) współdziałanie z organami władzy i administracji publicznej, organizacjami politycznymi, związkami zawodowymi, organizacjami społecznymi w zakresie praw i obowiązków dziennikarzy.

3. Uprawnienia samorządu dziennikarzy nie naruszają uprawnień zawiązków zawodowych oraz istniejących stowarzyszeń dziennikarzy.

Art. 13

1. Kadencja organów izb dziennikarskich trwa 4 lata,

2. Czynne i bierne prawo wyborcze przysługuje wszystkim członkom izb dziennikarskich, z wyjątkiem dziennikarzy ukaranych orzeczeniem sądu dziennikarskiego lub pozbawionych prawa wykonywania zawodu na mocy wyroku sądowego.

3. Tę samą funkcję w organach izb dziennikarskich można pełnić nie dłużej niż przez dwie następujące po sobie kadencje.

4. Wybory do organów izb dziennikarskich odbywają się w głosowaniu tajnym przy nieograniczonej liczbie kandydatów.

5. Na członków sądów dziennikarskich mogą kandydować dziennikarze wykonujący zawód nieprzerwanie przez 7 lat.

6. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Minister Sprawiedliwości i Prokurator Generalny, Przewodniczący KRRiTV, stowarzyszenia dziennikarzy, organizacje pracodawców oraz każdy kto ma w tym interes prawny może zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwałę organu izby dziennikarskiej sprzeczną z prawem.

Art.14

Mandat członka organu izby dziennikarskiej wygasa wskutek:

1) śmierci,

2) zrzeczenia się mandatu,

3) skreślenia z listy członków izby dziennikarskiej ,

4) odwołania przez organ, który dokonał wyboru,

5) utraty obywatelstwa polskiego

6) ukarania prawomocnym orzeczeniem sądu dziennikarskiego,

7) skazania prawomocnym wyrokiem na karę dodatkową pozbawienia praw publicznych lub zakazu wykonywania zawodu dziennikarza.

Art.15

Członkowie samorządu dziennikarzy obowiązani są przestrzegać:

1) zasad etyki i deontologii oraz innych przepisów związanych z wykonywaniem zawodu dziennikarza,

2) uchwał władz i organów samorządu dziennikarskiego.

Art. 16

Członkowie samorządu dziennikarzy mają prawo:

1) wybierać i być wybieranymi do organów samorządu dziennikarzy ,

2) korzystać z pomocy izb dziennikarzy w zakresie rozwijania kwalifikacji zawodowych oraz zapewnienia właściwych warunków wykonywania zawodu,

3) korzystać z ochrony i pomocy prawnej organów izb dziennikarzy,

4) korzystać ze świadczeń instytucji izb dziennikarzy i działalności samopomocowej.

Art. 17

1. Członkowie organów izb dziennikarzy pełnią swoje obowiązki społecznie.

2. Izby dziennikarzy określają zasady i tryb zwrotu kosztów podróży oraz innych uzasadnionych wydatków poniesionych przez członków samorządu w związku z wykonywaniem czynności na rzecz izb. Guma: kto ma je zwracać? Państwo? Wydawcy? Izby?

Rozdział 4

Okręgowe izby dziennikarskie

Art. 18

Organami okręgowych izb dziennikarzy są:

a) okręgowy zjazd dziennikarzy,

b) okręgowa rada dziennikarzy,

c) okręgowa komisja rewizyjna,

d) okręgowy sąd dziennikarzy,

e) okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej.

Art.19

Uchwały organów samorządu dziennikarskiego podejmowane są zwykłą większością głosów, przy obecności co najmniej połowy członków danego organu.

Art. 20

1. Najwyższą władzą okręgowej izby dziennikarzy jest okręgowy zjazd dziennikarzy. W zjeździe uczestniczą członkowie okręgowych izb dziennikarzy poprzez swoich delegatów, a także, z głosem doradczym - nie będący delegatami członkowie ustępujących organów okręgowej izby dziennikarzy. Subtelne zagwarantowanie sobie wpływu tych, co nie zostali delegatami w imię ciągłości władzy.

2. Delegatów wybiera się na zebraniach zwołanych w poszczególnych rejonach, obejmujących części obszaru działania izby. Zasady podziału izby na rejony ustala okręgowa rada dziennikarzy.

3. Mandat delegata trwa 4 lata.

Art.21

1. Okręgowa rada dziennikarzy zwołuje co roku okręgowy zjazd dziennikarzy, a co cztery lata - zjazd sprawozdawczo-wyborczy.

2. Nadzwyczajny okręgowy zjazd dziennikarzy zwołuje okręgowa rada dziennikarzy:

1) z własnej inicjatywy,

2) na wniosek Naczelnej Rady Dziennikarzy,

3) na wniosek okręgowej komisji rewizyjnej,

4) na wniosek co najmniej 1/3 członków okręgowej izby.

3. Nadzwyczajny okręgowy zjazd powinien być zwołany w ciągu miesiąca od dnia wpływu wniosku w sprawie jego zwołania.

4. Nadzwyczajny okręgowy zjazd obraduje nad sprawami, dla których został zwołany.

Art. 22

Okręgowy zjazd dziennikarzy w szczególności:

1) podejmuje uchwały w sprawach objętych zakresem działania izby,

2) ustala zasady gospodarki finansowej izby oraz uchwala budżet izby,

3) rozpatruje i zatwierdza roczne i kadencyjne sprawozdania okręgowej rady dziennikarzy, okręgowej komisji rewizyjnej, okręgowego sądu dziennikarzy i okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej,

4) ustala organizację organów izby i tryb ich działania,

5) ustala liczbę członków organów izby i zastępców okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej,

6) dokonuje wyboru przewodniczącego i członków okręgowej rady dziennikarzy, członków okręgowej komisji rewizyjnej, członków okręgowego sądu dziennikarzy oraz okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej i jego zastępców,

7) dokonuje wyboru delegatów na Krajowy Zjazd Dziennikarzy.

Art. 23

1. Okręgowa rada dziennikarzy wybiera spośród swoich członków prezydium. Prezydium okręgowej rady stanowią: przewodniczący oraz wybrani przez radę jego zastępcy, sekretarz, skarbnik i członkowie.

2. Prezydium okręgowej rady dziennikarskiej działa w imieniu rady w sprawach określonych uchwałą rady.

Art. 24

Okręgowa rada dziennikarzy kieruje działalnością izby w okresie pomiędzy okręgowymi zjazdami dziennikarzy, a w szczególności:

1. wykonuje uchwały okręgowego zjazdu dziennikarzy,

2. sporządza sprawozdania z wykonania budżetu,

3. składa przed okręgowym zjazdem dziennikarzy roczne i kadencyjne sprawozdania z działalności,

4. prowadzi bieżące sprawy izby,

5. wykonuje zadania zlecone przez Naczelną Radę Dziennikarzy,

Art.25

Przewodniczącemu okręgowej komisji rewizyjnej, przewodniczącemu okręgowego sądu dziennikarzy oraz okręgowemu rzecznikowi odpowiedzialności zawodowej służy prawo do udziału w posiedzeniach okręgowej rady dziennikarzy i jej prezydium.

Art.26

Okręgowa komisja rewizyjna:

1) kontroluje działalność finansową i gospodarczą izby,

2) przedstawia sprawozdania z działalności kontrolnej okręgowemu zjazdowi dziennikarzy,

3) występuje z wnioskiem o udzielenie absolutorium okręgowej radzie dziennikarzy.

Art.27

Okręgowy sąd dziennikarzy:

1) rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej oraz sprawuje sądownictwo polubowne,

2) składa roczne i kadencyjne sprawozdania okręgowemu zjazdowi.

Art.28

Okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej prowadzi postępowanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej.

Rozdział 5

Naczelna Izba Dziennikarska

Art. 29

1. Organami Naczelnej Izby Dziennikarzy są:

a Krajowy Zjazd Dziennikarzy,

2. Naczelna Rada Dziennikarzy,

3. Naczelna Komisja Rewizyjna,

4. Naczelny Sąd Dziennikarzy,

5. Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Dziennikarzy.

Art.30

1. W Krajowym Zjeździe Dziennikarzy biorą udział delegaci wybrani przez okręgowe zjazdy dziennikarzy oraz - z głosem doradczym - nie będący delegatami członkowie ustępujących organów Izby.

2. Liczbę delegatów z poszczególnych izb określa Naczelna Rada Dziennikarzy

3. Krajowy Zjazd Dziennikarzy zwołuje Naczelna Rada co 4 lata.

4. Nadzwyczajny Krajowy Zjazd zwołuje Naczelna Rada Dziennikarzy:

1) z własnej inicjatywy,

2) na wniosek Naczelnej Komisji Rewizyjnej,

3) na wniosek co najmniej 1/3 okręgowych rad dziennikarskich.

5. Nadzwyczajny Zjazd powinien być zwołany w ciągu 3 miesięcy od dnia wpływu wniosku o zwołanie Zjazdu i obraduje nad sprawami, dla których został zwołany.

Art.31

Krajowy Zjazd Dziennikarzy w szczególności:

1) uchwala zasady etyki i deontologii zawodowej,

2) uchwala program działalności samorządu dziennikarzy,

3) rozpatruje i zatwierdza sprawozdania Naczelnej Rady Dziennikarzy, Naczelnej Komisji Rewizyjnej, Naczelnego Sądu Dziennikarzy i Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej,

4) uchwala regulaminy naczelnych organów Izby,

5) ustala liczbę członków organów Izby i zastępców Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej,

6) wybiera Prezesa i członków Naczelnej Rady Dziennikarzy, członków Naczelnej Komisji Rewizyjnej, członków Naczelnego Sądu Dziennikarzy oraz Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej i jego zastępców,

7) ustala zasady podziału składki członkowskiej.

Art.32

1. W skład Naczelnej Rady Dziennikarzy wchodzą: Prezes Naczelnej Rady Dziennikarzy i członkowie wybrani przez Krajowy Zjazd Dziennikarzy oraz przewodniczący okręgowych rad dziennikarzy.

2. Naczelna Rada Dziennikarzy wybiera spośród swoich członków Prezydium. Prezydium Naczelnej Rady stanowią: Prezes oraz wybrani przez Radę wiceprezesi, sekretarz, skarbnik i członkowie.

3. Prezydium Naczelnej Rady działa w imieniu Rady w sprawach określonych jej uchwałą.

Art.33

1. Naczelna Rada Dziennikarzy kieruje działalnością samorządu dziennikarzy w okresie między Krajowymi Zjazdami Dziennikarzy, a w szczególności:

1. wykonuje uchwały Krajowego Zjazdu Dziennikarzy,

2. czuwa nad prawidłową realizacją zadań samorządu dziennikarzy,

3. koordynuje i nadzoruje działalność okręgowych rad dziennikarzy,

4. reprezentuje zawód dziennikarza wobec organów administracji publicznej oraz organizacji politycznych i społecznych,

5. uchwala ramowe regulaminy organizacji i tryb działania organów okręgowych izb,

6. uchwala regulamin wyborów do organów samorządu zawodowego oraz tryb odwoływania tych organów i ich członków,

7) określa zasady podejmowania uchwał przez organy samorządu dziennikarzy,

8) uchwala zasady gospodarki finansowej samorządu,

9) określa wysokość składki członkowskiej,

10) wybiera Prezesa Naczelnej Rady oraz Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, jeżeli ich mandat wygasł w czasie kadencji,

11) rozpatruje odwołania od uchwał okręgowych rad dziennikarzy,

12) analizuje i opiniuje zmiany legislacyjne dotyczące ochrony wolności słowa i statusu dziennikarzy.

13) uchwala budżet Naczelnej Rady Dziennikarzy oraz rozpatruje sprawozdania z jego wykonania.

2. Naczelna Rada uchyla uchwały okręgowych rad sprzeczne z prawem lub uchwałami i regulaminami wydanymi na podstawie ustawy.

3. Naczelna Rada może zwrócić się do okręgowej rady o podjęcie uchwały w określonej sprawie należącej do zakresu działania rady. Uchwała rady powinna być podjęta w ciągu miesiąca od dnia doręczenia uchwały Naczelnej Rady Dziennikarzy.

Art.34

Naczelna Rada Dziennikarzy przedstawia Radzie Ministrów coroczne informacje o działalności samorządu dziennikarzy. Dlaczego? Czy to samo obowiązuje adwokatów i lekarzy?

Art.35

Przewodniczącemu Naczelnej Komisji Rewizyjnej, Przewodniczącemu Naczelnego Sądu Dziennikarzy oraz Naczelnemu Rzecznikowi Odpowiedzialności Zawodowej służy prawo do udziału w posiedzeniach Naczelnej Rady i jej Prezydium.

Art.36

Naczelna Komisja Rewizyjna:

1) kontroluje finansową i gospodarczą działalność Naczelnej Izby,

2) przedstawia sprawozdania z działalności kontrolnej Krajowemu Zjazdowi Dziennikarzy,

3) sprawuje nadzór nad działalnością okręgowych komisji rewizyjnych,

4) zgłasza wniosek o udzielenie absolutorium Naczelnej Radzie Dziennikarzy.

Art.37

Naczelny Sąd Dziennikarzy:

1) rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej dziennikarzy,

2) składa Naczelnej Radzie okresowe informacje o stanie spraw z zakresu odpowiedzialności zawodowej,

3) składa sprawozdania z działalności Krajowemu Zjazdowi Dziennikarzy.

Art.38

Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej prowadzi postępowanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej dziennikarzy.

Rozdział 6

Odpowiedzialność zawodowa

Art.39

Członkowie samorządu dziennikarzy podlegają odpowiedzialności zawodowej przed sądami za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej oraz za naruszenie przepisów o wykonywaniu zawodu dziennikarza.

Art.40

1. Sądy dziennikarskie mogą orzekać następujące kary:

a. upomnienie,

b. naganę,

c. zakaz piastowania funkcji redaktora naczelnego przez okres od 6 miesięcy do 3 lat.

d. zawieszenie prawa wykonywania zawodu na okres od 6 miesięcy do 3 lat,

e. pozbawienie prawa wykonywania zawodu.

2. Dziennikarzowi ukaranemu przez Naczelny Sąd Dziennikarski w II instancji karą wymienioną w ust. 1 pkt. d i e przysługuje prawo wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Oznacza to że sądownictwo dziennikarskie jest równoznaczne z powszechnym, tymczasem sędziowie w tym sądownictwie mają być powoływani na podstawie kryteriów ustalanych nie w ustawie, ale przez rząd.

Art.41

1. Dziennikarz, wobec którego sąd dziennikarski orzekł w I instancji karę zawieszenia bądź pozbawienia prawa wykonywania zawodu, może być przez ten sąd tymczasowo zawieszony w czynnościach zawodowych. Postanowienie o zawieszeniu wydaje sąd dziennikarski z urzędu lub na wniosek rzecznika odpowiedzialności zawodowej.

2. Postanowienie sądu dziennikarskiego o tymczasowym zawieszeniu jest natychmiast wykonalne. Jeżeli okres tymczasowego zawieszenia trwa dłużej niż trzy miesiące, Naczelny Sąd Dziennikarski bada z urzędu zasadność zawieszenia.

Art.42

1. W razie uniewinnienia lub umorzenia postępowania w drodze rewizji nadzwyczajnej lub w wyniku wznowienia postępowania, dziennikarzowi przysługuje w stosunku do okręgowej izby dziennikarskiej roszczenie o odszkodowanie.

2. Roszczenie wygasa w razie nie złożenia wniosku w terminie rocznym od daty uprawomocnienia się orzeczenia.

3. W sprawach roszczeń o odszkodowanie orzeka sąd powszechny.

Art.43

Na wniosek dziennikarza orzeczenie o uniewinnieniu lub umorzeniu postępowania w sprawie z zakresu odpowiedzialności zawodowej podlega opublikowaniu w prasie.

Art.44

1. Sprawy odpowiedzialności zawodowej dziennikarzy rozpatrują okręgowe sądy dziennikarzy i Naczelny Sąd Dziennikarski.

2. Okręgowe sądy dziennikarskie orzekają we wszystkich sprawach jako I instancja, z tym, że w sprawach odpowiedzialności zawodowej członków okręgowej rady dziennikarskiej i okręgowej komisji rewizyjnej, orzeka okręgowy sąd dziennikarzy wyznaczony przez Naczelny Sąd Dziennikarzy.

3. Naczelny Sąd Dziennikarzy:

1) rozpatruje odwołania od orzeczeń okręgowych sądów dziennikarzy,

2) orzeka jako I instancja w sprawach odpowiedzialności zawodowej członków: Naczelnej Rady Dziennikarzy, Naczelnej Komisji Rewizyjnej, Naczelnego Sądu Dziennikarzy, Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej i jego zastępców, a także okręgowych sądów dziennikarzy oraz okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej i ich zastępców,

3) rozpatruje w innym składzie odwołania od orzeczeń wydanych w trybie określonym w pkt. 2.

Art. 45

1. Kary nagany i zawieszenia prawa wykonywania zawodu pociągają za sobą utratę prawa wybieralności do organów izb dziennikarskich do czasu usunięcia z rejestru wzmianki o ukaraniu.

2. Dziennikarz zawieszony w czynnościach zawodowych nie może wykonywać zawodu w żadnej formie.

3. Kara pozbawienia prawa wykonywania zawodu powoduje skreślenie z listy członków okręgowej izby dziennikarskiej bez prawa ubiegania się o ponowny wpis. Czy tak samo surowe są kary dla lekarzy i adwokatów?

4. W razie prawomocnego ukarania karą zawieszenia lub pozbawienia prawa wykonywania zawodu stosunek pracy dziennikarza wygasa z mocy prawa. Wygaśnięcie to pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Czy tak samo surowe są postanowienia dla lekarzy i adwokatów?

Art. 46

Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej o ten sam czyn toczy się niezależnie od postępowania karnego lub postępowania dyscyplinarnego, wszczętego w jednostce organizacyjnej, w której przepisy szczególne przewidują takie postępowanie. Może jednak być ono zawieszone do czasu ukończenia postępowania karnego.

Art. 47

1. Postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej nie wszczyna się, a wszczęte umarza, jeżeli zaszła okoliczność, która według Kodeksu postępowania karnego wyłącza ściganie.

2. W razie śmierci obwinionego przed ukończeniem postępowania dyscyplinarnego, toczy się ono nadal, jeżeli zażąda tego - w terminie dwumiesięcznym od dnia zgonu obwinionego - jego małżonek lub krewny w linii prostej.

Art.48

1. Od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej rewizję nadzwyczajną do Sądu Najwyższego może wnieść również Minister Sprawiedliwości, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Prezes Naczelnej Rady Dziennikarskiej.

2. Rewizja nadzwyczajna na niekorzyść ukaranego może być wniesiona w ciągu sześciu miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia.

Art.49

1. Nie można wszcząć postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, jeżeli od chwili popełnienia czynu upłynęły 3 lata.

2. Jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie odpowiedzialności zawodowej następuje nie wcześniej niż przedawnienie karne.

3. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność rzecznika.

4. Karalność przewinienia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło pięć lat.

Art. 50

Oskarżycielem w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności zawodowej jest właściwy rzecznik odpowiedzialności zawodowej.

Art. 51

Obwiniony może przybrać w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności zawodowej obrońców spośród członków korporacji zawodowej: dziennikarzy, adwokatów lub radców prawnych.

Art. 52

Członkowie sądów dziennikarskich w zakresie orzekania są niezawiśli i podlegają tylko ustawom oraz obowiązującym zasadom etyki i deontologii zawodowej.

Art.53

1. Naczelna Rada Dziennikarska prowadzi rejestr ukaranych.

2. Usunięcie z rejestru wzmianki o ukaraniu następuje z urzędu po upływie:

1) trzech lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu karą upomnienia lub nagany,

2) pięciu lat od odbycia kary zakazu wykonywania funkcji redaktora naczelnego oraz kary zawieszenia prawa wykonywania zawodu, jeżeli dziennikarz nie zostanie w tym czasie ukarany lub nie zostanie wszczęte przeciwko niemu postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej.

3. Nie usuwa się wzmianki o karze pozbawienia prawa wykonywania zawodu. Czyli surowiej niż w przypadku wielu przestępstw.

Art. 54

W skład Naczelnego Sądu Dziennikarskiego orzekającego w II instancji wchodzą sędziowie Sądu Apelacyjnego w Warszawie wskazani przez Prezesa tego Sądu.

Art. 55

1. W sprawach nie uregulowanych w niniejszej ustawie do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

2. Minister Sprawiedliwości, w uzgodnieniu z Naczelną Radą Dziennikarską, określa w drodze rozporządzenia szczegółowe przepisy o organizacji i składzie sądów, trybie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, prawach i obowiązkach stron i świadków, trybie wykonywania kar oraz o kosztach postępowania. To oznacza, że kluczowa w tym rygorystycznym systemie sprawa, kto jest sędzią dziennikarskim została oddana w ręce rządu, co więcej –może być przez każdy rząd zmieniona, z czego wynika oczywista podległość polityczna tych sądów.

Rozdział 7

Polubowne rozstrzyganie sporów

Art. 56

1. Okręgowe sądy dziennikarskie, za pisemną zgodą stron, mogą rozpatrywać - jako sądy polubowne - spory między dziennikarzami oraz między dziennikarzami a innymi osobami, jeżeli spory te dotyczą wykonywania zawodu dziennikarza.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sądy dziennikarskie stosują odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o sądach polubownych.

Rozdział 8

Majątek i gospodarka finansowa

Art.57

1. Majątek izb dziennikarskich stanowią: fundusz oraz ruchomości i nieruchomości.

2. Na fundusz izb dziennikarskich składają się:

1) składki członkowskie,

2) zapisy, darowizny, dotacje,

3) wpływy z działalności gospodarczej,

4) inne wpływy.

3. Majątkiem i funduszem izb zarządzają okręgowe rady dziennikarskie i Naczelna Rada Dziennikarska.

Art. 58

Izby dziennikarskie otrzymują z budżetu państwa środki finansowe na pokrycie kosztów działalności sądów dziennikarskich i wydawania prawa wykonywania zawodu. Kolejny dowód uzależnienia od polityków i rządu. Czy tak samo jest z adwokatami i lekarzami?

Art. 59

Nie opłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czyli samorząd jak komornik.

Art.60

1. Do czasu ustalenia zasad etyki i deontologii zawodowej przez Krajowy Zjazd Dziennikarzy, sądy dziennikarskie stosują dotychczas obowiązujące kodeksy deontologiczne.

do góry